2013-cü ildə Azərbaycanın ilk telekommunikasiya peyki olan “Azerspace-1” kosmosa buraxılarkən ölkəmizin texnoloji tarixində tamamilə yeni səhifə açıldı. Bu hadisə Azərbaycanın artıq yalnız enerji ehtiyatları ilə deyil, həm də yüksək texnologiyalar sahəsindəki imkanları ilə beynəlxalq arenada təmsil olunmaq əzmini nümayiş etdirdi. Həmin dövrdə ölkənin rabitə və informasiya texnologiyaları sahəsinə rəhbərlik edən şəxslərdən biri akademik Əli Abbasov idi. Onun fəaliyyəti elm, təhsil və dövlət idarəçiliyinin bir-biri ilə necə əlaqələndirilə biləcəyini göstərən zəngin peşəkar təcrübəni əhatə edir. Sabiq rabitə və yüksək texnologiyalar naziri, texnika elmləri doktoru, professor, akademik Əli Məhəmməd oğlu Abbasov Azərbaycanın elmi və texnoloji həyatında mühüm vəzifələr daşımış, peşəkar fəaliyyəti müxtəlif inkişaf mərhələləri ilə bağlı olan tanınmış ziyalılardandır.

Əli Abbasovun fəaliyyətini səciyyələndirən mühüm xüsusiyyətlərdən biri onun texnologiyanı yalnız texniki vasitə deyil, iqtisadi və ictimai inkişafın aparıcı qüvvələrindən biri kimi dəyərləndirən elmi istiqamətdə yetişməsidir. Onun peşəkar formalaşması kompüter texnologiyalarının hələ gündəlik həyatın ayrılmaz hissəsinə çevrilmədiyi illərə təsadüf edir. Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının Kibernetika İnstitutunda başlayan elmi axtarışları avtomatlaşdırılmış idarəetmə sistemləri, hesablama texnikası və informasiya proseslərinin tədqiqi ilə bağlı olub. Həmin dövrdə bu istiqamətlər üzrə aparılan araşdırmalar bugünkü rəqəmsal sistemlərin nəzəri və praktik əsaslarının formalaşması baxımından əhəmiyyət daşıyırdı. Əli Abbasovun elmi hazırlığı da məhz texniki yeniliklərin idarəetmə və iqtisadi proseslərdə tətbiqinə yönələn düşüncə mühitində inkişaf edib.

Onun bioqrafiyasında diqqət çəkən məqamlardan biri müxtəlif peşə sahələri arasında keçid edərkən elmi düşüncəyə bağlılığını qoruyub saxlamasıdır. Tədqiqat institutunda elmi məsələlərlə məşğul olmaq, ali məktəbə rəhbərlik etmək və dövlət səviyyəsində texnoloji siyasətin həyata keçirilməsində iştirak etmək bir-birindən fərqli bacarıqlar tələb edir. Əli Abbasovun fəaliyyəti bu üç istiqaməti birləşdirməsi ilə seçilir. Alim üçün elmi nəticənin əldə olunması, universitet rəhbəri üçün həmin biliklərin öyrədilməsi, dövlət idarəçisi üçün isə texnoloji imkanların geniş ictimai istifadəyə yönəldilməsi mühüm əhəmiyyət daşıyır. Onun keçdiyi peşəkar yol elmi hazırlığın müxtəlif idarəçilik sahələrində necə faydalı ola biləcəyini göstərir.

2000-ci ildə Azərbaycan Dövlət İqtisad Universitetinin rektoru vəzifəsinə gəlməsi Əli Abbasovun fəaliyyətində yeni məsuliyyət mərhələsinin başlanğıcı oldu. 2004-cü ilədək davam edən həmin dövr onun ali təhsilin təşkili, akademik idarəetmə və iqtisadiyyat sahəsində kadr hazırlığı ilə yaxından məşğul olduğu illər kimi xarakterizə olunur. İqtisadi təhsilin informasiya texnologiyaları ilə əlaqələndirilməsi həmin mərhələdə getdikcə daha böyük əhəmiyyət qazanırdı. Bankçılıq, maliyyə, müəssisə idarəçiliyi və iqtisadi təhlil sahələrində rəqəmsal vasitələrin rolunun artması universitetlərin qarşısında da yeni tələblər yaradırdı. Texniki elmlər sahəsində formalaşmış mütəxəssisin iqtisad universitetinə rəhbərlik etməsi bu baxımdan fərqli elmi istiqamətlərin qarşılıqlı əlaqəsinin maraqlı nümunələrindən biri idi.

Əli Abbasovun dövlət idarəçiliyindəki fəaliyyəti Azərbaycanın informasiya cəmiyyətinə keçidinin sürətləndiyi mühüm bir dövrü əhatə edir. 2004-cü ildə rabitə və informasiya texnologiyaları naziri təyin olunması ilə onun üzərinə ölkənin telekommunikasiya sektorunun inkişafı ilə bağlı geniş vəzifələr düşdü. Sonrakı illərdə yüksək texnologiyalar sahəsini də əhatə edən nazirliyə rəhbərlik etməsi 2015-ci ilədək davam etdi. Bu müddət ərzində Azərbaycanda mobil rabitə bazarı genişləndi, internetə çıxış imkanları artdı, elektron xidmətlər inkişaf etdi və informasiya-kommunikasiya texnologiyaları dövlətin iqtisadi inkişaf gündəliyində daha geniş yer aldı. Əli Abbasovun nazirlik dövrü də bu dəyişikliklərin həyata keçirildiyi mərhələnin mühüm hissəsidir.

Rəqəmsal inkişafın əsl əhəmiyyəti onun insanların həyatında yaratdığı imkanlarla müəyyən olunur. Vaxtilə yalnız müəyyən müəssisələrdə istifadə edilən informasiya sistemlərinin sonradan dövlət xidmətlərinə, təhsilə, sahibkarlığa və gündəlik ünsiyyətə daxil olması cəmiyyətin həyat tərzini dəyişdirdi. Elektron müraciətlər, onlayn məlumat mübadiləsi, rəqəmsal sənədləşmə və müasir telekommunikasiya xidmətləri idarəetmə ilə vətəndaş arasında münasibətlərin yeni formalarını yaratdı. Bu proseslər təkcə texnoloji avadanlıqların yenilənməsi deyil, həm də yeni biliklərə malik mütəxəssislərin hazırlanması və innovativ idarəetmə yanaşmalarının inkişafı demək idi. Əli Abbasovun peşəkar fəaliyyətinin əhəmiyyətli tərəflərindən biri məhz belə dəyişikliklərin gündəmdə olduğu dövrdə həm elmi, həm də dövlət idarəçiliyi təcrübəsinə malik olmasıdır.

Azərbaycanın ilk milli telekommunikasiya peykinin orbitə çıxarılması isə həmin illərin ən yadda qalan texnoloji hadisələrindən oldu. “Azerspace-1” layihəsi ölkənin kosmik rabitə imkanlarının genişləndirilməsi, beynəlxalq telekommunikasiya bazarında iştirakının təmin edilməsi və yüksək texnologiyalar sektorunun inkişafı baxımından mühüm strateji əhəmiyyət daşıyırdı. Bu cür layihələrin həyata keçirilməsi müxtəlif dövlət qurumlarının, mühəndislərin, beynəlxalq tərəfdaşların və texniki mütəxəssislərin birgə əməyini tələb edir. Əli Abbasovun nazirlik fəaliyyəti dövründə bu tarixi hadisənin baş verməsi onun dövlət xidmətindəki bioqrafiyasının xüsusi diqqət çəkən səhifələrindəndir. Azərbaycanın peyk sahibi olan ölkələr sırasına qoşulması texnoloji inkişafın artıq milli iqtisadi strategiyanın mühüm komponentinə çevrildiyini nümayiş etdirdi.

Əli Abbasovun elmi fəaliyyətində beynəlxalq əlaqələr və akademik əməkdaşlıq da əhəmiyyətli yer tutur. İnformasiya texnologiyaları və idarəetmə sistemləri üzrə apardığı araşdırmalar, elmi əsərləri və beynəlxalq akademik qurumlarla əlaqələri onun fəaliyyət dairəsinin genişliyini göstərir. Xarici ali təhsil müəssisələri tərəfindən fəxri doktor adlarına layiq görülməsi də elmi bioqrafiyasının diqqətəlayiq məqamlarındandır. Müasir elm sərhədlərlə məhdudlaşmır; yeni ideyalar müxtəlif ölkələrin alimlərinin əməkdaşlığı, tədqiqat nəticələrinin mübadiləsi və ortaq layihələr sayəsində inkişaf edir. Belə əlaqələrdə iştirak Azərbaycan elmi mühitinin beynəlxalq akademik proseslərlə bağlılığının güclənməsi baxımından mühüm əhəmiyyətə malikdir.

Akademik Əli Abbasovun fəaliyyətində ayrıca vurğulanmalı istiqamət elmi kadrların hazırlanmasıdır. Onun elmi rəhbərliyi ilə fəlsəfə və elmlər doktorlarının yetişməsi, gənc tədqiqatçıların araşdırma fəaliyyətinə cəlb olunması və yeni elmi istiqamətlər üzrə mütəxəssis potensialının formalaşması akademik xidmətinin mühüm tərəflərindəndir. Elmi məktəbin davamlılığını təmin etmək yalnız müəyyən bir nəzəriyyəni və ya tədqiqat nəticəsini qorumaq demək deyil. Bunun üçün yeni suallar verən, mövcud yanaşmaları təhlil edən, fərqli həll yolları axtaran və elmi yeniliklərə açıq olan mütəxəssislər yetişdirmək lazımdır. Əli Abbasovun professor və elmi rəhbər kimi fəaliyyəti məhz bu mənada uzunmüddətli intellektual əhəmiyyət daşıyır.

2021-ci ildə İdarəetmə Sistemləri İnstitutunun baş direktoru vəzifəsinə təyin olunması onun yenidən genişmiqyaslı elmi təşkilatçılıq fəaliyyətinə qayıtması baxımından mühüm hadisə oldu. 2025-ci ilin sonunadək davam edən bu mərhələ riyazi modelləşdirmə, sistemli təhlil, informasiya texnologiyaları və idarəetmənin elmi əsasları kimi istiqamətlərin əhəmiyyətinin daha da artdığı dövrə təsadüf etdi. Müasir tədqiqat mərkəzlərinin qarşısında duran əsas məqsədlərdən biri elmi nəticələrin real iqtisadi və texnoloji məsələlərin həllində tətbiqinə nail olmaqdır. Əli Abbasovun institut rəhbərliyindəki fəaliyyəti də elmi potensialın təşkili və müxtəlif tədqiqat istiqamətlərinin əlaqələndirilməsi ilə bağlı məsuliyyətli mərhələ olub.

Bu gün dünya elmi süni intellektin, böyük verilənlərin, ağıllı idarəetmə sistemlərinin və rəqəmsal iqtisadiyyatın yaratdığı yeni imkanlarla qarşılaşır. Vaxtilə avtomatlaşdırılmış idarəetmə və informatika üzrə aparılan araşdırmaların bir çox istiqamətləri indi daha geniş texnoloji tətbiqlər qazanıb. Əli Abbasovun elmi maraqlarının bu sahələrlə bağlı olması onun peşəkar təcrübəsini müasir texnoloji dəyişikliklər kontekstində də əhəmiyyətli edir. Rəqəmsal texnologiyaların inkişafı şəraitində elmi biliklərin iqtisadiyyat və dövlət idarəçiliyi ilə əlaqələndirilməsi xüsusilə aktualdır. Belə bir dövrdə təcrübəli alimlərin akademik müzakirələrdə iştirakı, gənc mütəxəssislərlə bilik mübadiləsi və universitet mühitində pedaqoji fəaliyyəti mühüm dəyərə malikdir.

Azərbaycanın müasir inkişafında insan kapitalının gücləndirilməsi, texnoloji müstəqilliyin artırılması və rəqəmsal iqtisadiyyatın inkişaf etdirilməsi mühüm yer tutur. Prezident İlham Əliyevin rəhbərliyi dövründə informasiya texnologiyalarının geniş tətbiqi, innovasiya imkanlarının artırılması və elektron xidmətlərin inkişafı ilə bağlı müxtəlif dövlət proqramları həyata keçirilib. Əli Abbasovun dövlət idarəçiliyi və elmi müəssisələrdəki fəaliyyət mərhələləri də bu ümumi inkişaf proseslərinin müxtəlif dövrlərinə təsadüf edir. Azərbaycanın gələcək texnoloji potensialının formalaşmasında yalnız müasir avadanlıqlar deyil, eyni zamanda elmi araşdırma aparan, yaradıcı düşünən və yeni həllər təklif edən mütəxəssislər də həlledici rol oynayır.

Əli Abbasovun zəngin peşəkar təcrübəsinin fərqləndirici xüsusiyyəti elm, universitet həyatı, telekommunikasiya siyasəti və tədqiqat institutlarının idarə olunması kimi müxtəlif sahələrin bir bioqrafiyada birləşməsidir. Onun həyat yolunda akademik araşdırmalarla praktiki idarəçilik, texnoloji layihələrlə elmi kadr hazırlığı bir-birini tamamlayan istiqamətlər kimi görünür. Bu, yalnız yüksək vəzifələrdə təmsil olunmaq deyil, fərqli fəaliyyət mühitlərində qazanılan bilik və təcrübənin bir araya gəlməsi deməkdir. Akademik Əli Abbasovun adı ilə bağlı elmi və idarəçilik fəaliyyəti də Azərbaycanın informasiya texnologiyaları sahəsinin inkişaf tarixində özünəməxsus mövqeyə malikdir.

Akademik Əli Məhəmməd oğlu Abbasovun peşəkar irsi Azərbaycanın elmi və texnoloji inkişafının müxtəlif mərhələlərini özündə birləşdirir. Kibernetika sahəsində başlayan araşdırmalardan ali təhsil rəhbərliyinə, oradan milli telekommunikasiya infrastrukturunun inkişaf etdiyi nazirlik dövrünə və yenidən akademik idarəçiliyə uzanan bu yol geniş bilik və məsuliyyət tələb edən fəaliyyət tarixçəsidir. Onun elmə, təhsilə və informasiya texnologiyalarına bağlılığı gələcəyin innovativ inkişafına yönələn düşüncənin əhəmiyyətini nümayiş etdirir. Belə bir həyat yolunun dəyəri yalnız keçmişdə tutulan vəzifələrlə deyil, yetişən alimlərin fəaliyyətində, inkişaf edən texnoloji imkanlarda və yeni nəsillərin elmi düşüncəsində öz davamını tapması ilə müəyyən olunur. Azərbaycanın rəqəmsal gələcəyi də məhz bilik, təcrübə, yaradıcılıq və texnoloji yeniliklərə açıq düşüncənin vəhdəti üzərində qurulur.