Dünyanın müxtəlif bölgələrində bir neçə təhlükəli yoluxucu xəstəlik eyni vaxtda gündəmdədir. Musavat.com xəbər verir ki, Afrikada Ebola epidemiyası genişlənir və artıq Konqo Demokratik Respublikasından kənarda yeni yoluxma qeydə alınıb. Asiya ölkələrində denge və qızılca ciddi problemə çevrilib, Afrika və Yaxın Şərqdə vəba yayılmaqda davam edir. Rusiyanın İrkutsk vilayətində isə taunla bağlı həyəcan yaranıb.

Bəs hazırda dünyada hansı xəstəliklər daha ciddi təhlükə yaradır? Hansı ölkələrdə epidemiyalar genişlənir və xəstəliklərin sərhədlərdən kənara çıxması riski nə qədər böyükdür?

Ebola üzrə vəziyyət xüsusilə narahatedicidir. Konqo Demokratik Respublikasında 2026-cı ilin mayında başlayan Bundibugyo virusunun yaratdığı Ebola epidemiyası sürətlə genişlənib. ÜST-nin sentyabrın 23-nə olan məlumatında ölkədə 7890 təsdiqlənmiş yoluxma və 3799 ölüm qeydə alınmışdı. Oktyabrın 5-nə olan daha yeni məlumatda isə təsdiqlənmiş yoluxmaların sayı 8603-ə, ölümlərin sayı 4148-ə yüksəlib.
Epidemiyanın coğrafiyası da genişlənir. Konqo Demokratik Respublikasının yeddi əyalətində xəstəlik qeydə alınıb. Daha ciddi məqam isə virusun sərhədi keçməsidir. Oktyabrın 6-da Keniya Konqo Demokratik Respublikasından gələn şəxsdə Bundibugyo virusunu təsdiqləyib. Xəstə Keniyaya çatdıqdan sonra xəstəxanaya yerləşdirilib, lakin oktyabrın 5-də ölüb. Hazırda onun təmasda olduğu şəxslər və eyni reysdə olan sərnişinlər izlənilir.

Beləliklə, hazırkı Ebola ocağı artıq yalnız Konqonun problemi deyil. Konqo Demokratik Respublikası ilə yanaşı, Uganda, Fransa və indi də Keniya bu epidemiya ilə əlaqəli yoluxma qeydə alan ölkələr sırasındadır. ABŞ Xəstəliklərə Nəzarət və Profilaktika Mərkəzi (CDC) bu epidemiyanı əvvəlki Ebola epidemiyalarından daha sürətlə yayılan və hazırda ikinci ən böyük Ebola epidemiyası kimi qiymətləndirir.
Rusiyada isə vəziyyət tamamilə fərqli, lakin diqqətçəkən hadisə ilə bağlıdır. İrkutskdakı Taunla Mübarizə Elmi-Tədqiqat İnstitutunun 28 yaşlı əməkdaşı ağır pnevmoniyadan sonra ölüb. Hadisədən sonra onun taun xəstəliyinə yoluxması ehtimalı araşdırılıb, təmasda olduğu şəxslər tibbi nəzarətə götürülüb və beynəlxalq səhiyyə qurumları məsələni izləməyə başlayıb. ÜST bildirir ki, ölümün səbəbi hələ rəsmi şəkildə təsdiqlənməyib və laborator müayinələr davam edir.

Bu səbəbdən hazırda “Rusiyada taun epidemiyası yayılıb” demək düzgün olmaz. Rusiya səhiyyə qurumları İrkutskda taun hadisəsinin təsdiqlənmədiyini və minlərlə testdə təhlükəli patogen aşkarlanmadığını bildirir. ÜST isə ümumi əhali üçün riskin aşağı olduğunu açıqlayıb. Bununla belə, pnevmonik taun ehtimalı beynəlxalq səviyyədə diqqətlə izlənilir və Rusiyada ikinci mümkün pnevmoniya hadisəsi barədə məlumatlar da araşdırılır.

Taun xüsusilə pnevmonik formasında təhlükəli xəstəlik hesab olunur. Bu forma tənəffüs yolları vasitəsilə insandan insana keçə bilər və vaxtında müalicə edilmədikdə ölümcül ola bilər. Lakin erkən diaqnoz və antibiotik müalicəsi ilə xəstəliyin müalicəsi mümkündür.

Dünyanın digər hissəsində isə vəba ciddi problem olaraq qalır. ÜST-nin avqustun sonuna olan məlumatına görə, 2026-cı il ərzində 28 ölkədən 275 284 vəba və kəskin sulu ishal hadisəsi, 2601 ölüm bildirilib. Avqust ayında ən çox yoluxma Şərqi Aralıq dənizi və Afrika regionlarında qeydə alınıb.
Epidemioloji vəziyyətdə Əfqanıstan, Konqo Demokratik Respublikası, Yəmən, Anqola və Konqo öndə gedən ölkələr sırasındadır. -nin sentyabrın 28-nə olan məlumatında isə həmin il üzrə dünyada 249 136 vəba hadisəsi və 1970 ölüm qeyd olunurdu. Bu rəqəmlər xəstəliyin bir neçə regionda eyni vaxtda davam etdiyini göstərir.

Asiyada isə denge qızdırması xüsusilə ciddi vəziyyət yaradıb. Banqladeşdə 2026-cı ilin əvvəlindən oktyabrın ilk günlərinə qədər 90 mindən çox insan denge səbəbindən xəstəxanaya yerləşdirilib, ölənlərin sayı 281-ə çatıb. Təkcə oktyabr ayında 10 mindən çox xəstəxanaya yerləşdirilmə və 36 ölüm qeydə alınıb. Ölkədə virusun bütün dörd serotipinin dövr etdiyi bildirilir.

Banqladeşdə vəziyyəti daha da mürəkkəbləşdirən amil qızılca epidemiyasıdır. Ölkədə bu il 1100-dən çox uşağın qızılcadan öldüyü bildirilir. Mart ayından etibarən 21 mindən çox təsdiqlənmiş qızılca hadisəsi qeydə alınıb. Beləliklə, ölkə eyni vaxtda həm denge, həm də qızılca epidemiyası ilə mübarizə aparır.
Denge yalnız Banqladeşin problemi deyil. ÜST-nin 2026-cı ilin ilk yarısına dair məlumatlarında dünyanın müxtəlif regionlarında milyonlarla denge hadisəsi qeydə alınıb və xüsusilə Amerika regionunda xəstəliyin yayılması diqqət çəkib. Avropa Xəstəliklərin Qarşısının Alınması və Nəzarəti Mərkəzi (AXQNM) də Avropada yerli yoluxma hallarını izləyir: sentyabrın sonuna İtaliyada 59, Fransada isə 6 yerli yoluxma qeydə alınmışdı.

Mankipoks da beynəlxalq səhiyyə gündəmindən çıxmayıb. Xüsusilə Afrika qitəsində yeni ocaqların yaranması və xəstəliyin yeni ölkələrə keçməsi izlənilir. 2026-cı ildə Madaqaskarda da ciddi mpox ocağı qeydə alınıb və xəstəlik ölkənin çoxsaylı rayonlarına yayılıb. Uşaqların xəstəlikdən təsirlənməsi də səhiyyə qurumlarını narahat edən məsələlərdəndir.

Bununla yanaşı, ÜST-nin sentyabrın 21–27-ni əhatə edən son epidemioloji monitorinqində Afrikada vəba, difteriya, mpox və sarı qızdırma, Amerika regionunda isə denge, qrip və heyvan mənşəli qrip virusları ilə bağlı yeni epidemioloji siqnallar qiymətləndirilib.

Avropada isə vəziyyət nisbətən fərqlidir. AXQNM-nin son həftəlik hesabatında Ebola, vəba, denge, quş qripi, mövsümi qrip, MERS, Qərbi Nil virusu, çikungunya və digər yoluxucu xəstəliklər epidemioloji nəzarətdə olan təhlükələr sırasında göstərilir.